İDARİ VE SOSYO KÜLTÜREL YAPI

NÜFUS ÖZELLİKLERİ

1960’lı yıllarda küçük bir balıkçı köyü olan Aliağa’nın nüfusunda uzun yıllar önemli bir gelişme olmazken, 1980’li yıllardan başlayarak nüfus artışı hızlanmıştır.

1960'da 2860 kişilik bir nüfusa sahip küçük bir bucak olan Aliağa, Demir Çelik ve Petro- Kimya sektörünün ağırlıkta olduğu sanayinin kurulmasıyla birlikte hızla gelişerek, Ege’nin nüfus çeken bir sanayi merkezine dönüşmüştür.

Hızlı sanayileşme; Hızlı kentleşme, dış göç alma ve nüfusun yoğunlaşmasına neden olmuştur. 1960 ile- 1990 yılları arasında nüfus yüzde 789,2 oranında artmıştır.  2007 yılında yapılan adrese dayalı Nüfus kayıt sistemi sonuçlarına göre Aliağa Merkez Nüfusu 43.822, köylerle birlikte genel nüfusu ise 60.043 olarak tespit edilmiştir.

YILLARA GÖRE ALİAĞA GENEL NÜFUS RAKAMLARI:

1901 yılı (801), 1927 yılı (975), 1950 yılı (5.898), 1955 yılı (6.573), 1960 yılı (7.018), 1965 yılı (7.814), 1970 yılı (8.695), 1980 yılı (16.184), 1985 yılı: (33.272), 1990 yılı (42.150), 1997 yılı (52.968), 2000 yılı (57.192), 2007 yılı (60.043)

ALİAĞA İLÇESİ NÜFUS BİLGİLERİ:

Aliağa Merkez	2000 Yılı Nüfusu	2007 Yılı Nüfusu	Nüfus Farkı
Merkez	37.537	43.822	6.285
Helvacı	4097	4107	10
Yeni Şakran	3998	3483	-515

Köy Adı	2000 Yılı Nüfusu	2007 Yılı Nüfusu	Nüfus Farkı
Aşağı Şakran	367	281	-86
Bahçedere	93	90	-3
Bozköy	1687	710	-977
Çakmaklı	915	556	-359
Çaltılıdere	942	696	-246
Çıtak	892	723	-169
Çoraklar	113	169	56
Güzelhisar	695	651	-44
Hacı Ömerli	855	840	-15
Horozgediği	745	369	-376
Kalabak	504	405	-99
Kapıkaya	254	256	2
Karaköy	208	219	11
Karakuzu	829	758	-71
Samurlu	527	487	-40
Şehit Kemal	688	887	199
Uzunhasanlar	391	331	-60
Yüksekköy	209	203	-6

Sanayi bölgesi olmasından dolayı Aliağa'da gece ve gündüz nüfusu arasında büyük farklılık mevcuttur. İlçe Merkezi nüfusu 43.822 olmasına karşın, gündüz nüfusunun 70 binin üzerinde olduğu bilinmektedir.

Tüm sanayi merkezlerinde görülen hareketli ve heterojen nüfus yapısına Aliağa'da da rastlanmaktadır. Aliağa'nın bir sanayi merkezi olması, İzmir, Manisa veya Aliağa köylerinde ikamet eden ancak Aliağa'da çalışan “işgücü tipi”ni yaratmıştır. Aliağa'nın nüfus yapısı, heterojen bir nitelik arz etmektedir. Dış göç sonucu, Türkiye'nin her yerinden insanlar Aliağa'ya gelmiştir.

İdari Yapı:

Aliağa, İdari teşkilatlanma yönünden 1937 yılında bucak olmuş, 1952 yılında belediye teşkilatı kurulmuş ve 14 Ocak 1982 tarih, 2585 sayılı kanun ile ilçe statüsüne kavuşmuştur. Aliağa'yı ilçe yapan 2585 sayılı kanun, 21 Ocak 1982 tarihinde resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Atatürk, Yeni, Yalı, Kültür, Kurtuluş, Siteler ve Kazım Dirik mahallesi olmak üzere 7 mahalleden oluşan Aliağa'ya bağlı iki belde ve 19 köy bulunmaktadır.

Aliağa'yı ilçe statüsüne kavuşturan 2585 Sayılı kanun ile Menemen ilçesi Merkez bucağından 3 köy, Foça ilçesi Yeni Foça beldesinden 2 köy, Bergama ilçesi Zeytindağ beldesinden 6 köy bağlanmıştır. 29 Aralık 1994 tarih ve 1994/347 sayılı İl İdare Kurulu kararı ile Şehitkemal köyünden Yukarı Şehitkemal köyü ayrılmıştır.

Aliağa; 2004 yılında 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun yayınlanmasından sonra İçişleri Bakanlığı'nın 03.08.2004 tarih ve 119 sayılı genelgesi uyarınca İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınmıştır.

Mart 2008 tarihinde; 5393 sayılı Bazı Belediyelerin kapatılması ve yeni ilçeler kurulması Kanunu çerçevesinde; Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilk kademe belediyelerinin tüzel kişilikleri sona erdirildi. Kanun kapsamına giren Helvacı Belediyesi’nin de kapatılması kararı alınmıştır.

ALİAĞA BELEDİYESİ

Aliağa’da Belediye teşkilatı 1952 yılında kurulmuştur. 1982 yılına kadar belde belediyesi olarak hizmet veren belediye teşkilatı, 14 Ocak 1982 tarihinde Bakanlar Kurulu kararı ilçe belediyesi durumuna dönüşmüştür. Aliağa Belediyesi, sanayileşme sonucu büyük bir hızla büyüyen ve genişleyen ilçeye hizmet vermektedir.

2008 YILI ALİAĞA MESKEN (KONUT) VE İŞYERİ  İSTATİSTİKLERİ 

Mahalle – Köy	Konut Sayısı	İşyeri Sayısı
Atatürk Mahallesi	1.381	263
Kazım Dirik Mahallesi	2.862	977
Kültür Mahallesi	2.700	1.205
Kurtuluş Mahallesi	1.785	345
Siteler Mahallesi	1.246	7
Yalı Mahallesi	949	16
Yeni Mahalle	3.573	450
Yukarı Şehit Kemal Mahallesi	5	-
Bozköy	218	106
Çakmaklı Köyü	621	98
Çaltılıdere Köyü	432	21
Çıtak Köyü	255	108
Çoraklar Köyü	14	9
Güzelhisar Köyü	261	68
Hacıömerli Köyü	207	2
Horozgediği Köyü	71	19
Kalabak Köyü	191	10
Karaköy	146	14
Karakuzu Köyü	248	158
Maviköşe	292	28
Samurlu Köyü	248	502
Şehit Kemal Köyü	343	23
Uzunhasanlar Köyü	139	84
TOPLAM	18.187	4.513

Kaynak: Aliağa Belediyesi (2008)

HELVACI BELEDİYESİ

Aliağa'ya bağlı en büyük yerleşim merkezi olan Helvacı, 1966 yılında belediyelik olarak bucak statüsüne kavuşmuştur. 1982 yılına kadar Menemen ilçesine bağlı olan Helvacı, Aliağa'nın ilçe olduğu bu tarihten sonra Aliağa'ya bağlanmıştır. Helvacı beldesi, Aliağa'ya 13 km, Menemen'e de 15 km mesafededir. Belde, İzmir- Çanakkale karayolunun 2,5 km uzağındadır.

Mart 2008 tarihinde; 5393 sayılı Bazı Belediyelerin kapatılması ve yeni ilçeler kurulması Kanunu çerçevesinde; Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilk kademe belediyelerinin tüzel kişilikleri sona erdirildi. Kanun kapsamına giren Helvacı Belediyesi’nin de kapatılması kararı alınmıştır.

YENİ ŞAKRAN BELEDİYESİ

Kurulduğu ilk dönemde Bergama ilçesine bağlı olan Yeni Şakran, 1982 yılında ilçe olunca Aliağa'ya bağlanmıştır. Yeni Şakran, 1983 yılında ise Belediyelik bir belde kimliğini kazanmıştır.  Aliağa'nın 13 km kuzeyinde, İzmir Çanakkale karayolu üzerine kurulmuş bir sahil beldesidir. 

Yenişakran beldesinin kuruluşu, 1949 yılında başlamıştır,. 1948 yılında beldenin bugün bulunduğu kesimden İzmir ile İstanbul'u bağlayan E 24 Devlet Karayolu inşaa edilerek, ulaşıma açılmıştır. Yolun İnşaa edildiği dönemde, yöre zeytinlik ve tarım alanlarının yer aldığı bir alandı. Sadece kuzeyde iskele civarında Rumlar'dan kalma birkaç zeytinyağı fabrikası bir kaç konut bulunmaktaydı. Bu konutlardan zeytin işleme döneminde yağ fabrikalarında çalışan işçiler mevsimlik yararlanıyorlardı. Bazı konutlarda tarımsal amaçla Zeytindağ ile Yukarı ve Aşağı Şakran'da yaşayan köylülerce geçici olarak kullanılırdı.

1948 yılına kadar, Belde sınırları içinde sürekli iskan edilen konut alanları yoktu. 1949 yılında, 6 km. Doğusundaki Aşağı Şakran köyünden Habi Dayı olarak bilinen kişi, bugün belde merkezi durumundaki kesimde (PTT binası yanında) bir kahvehane açmıştır. Yoldan geçen vasıtaların konakladığı bu kahvehane, Yenişakran'ın ilk mekanıdır. 1955 yılına değin, bu kahvehane dışında yerleşim olmadı. 1955 – 1960 yılı genel nüfus sayımında ilk olarak sayıma dahil edildi. Bu sayımın itibari olarak yerleşik iskana açılan Yenişakran'da bugün yazlık ve kışlık olarak 3500 nüfusun barındığı belediyelik bir yerleşim yeri oluşmuştur.

Kaynak: Aliağa Ticaret Odası © 2009